۱۳۹۴/۸/۶ تعداد بازدید: ۵۱۵
print

تحقیق کیفی با تأکید بر روش گروه کانونی

تحقیق کیفی روشی است که در بسیاری از روش های آکادمیک ( معمولاً در رشته های علوم اجتماعی ) و همچنین در تحقیقات بازاریابی و زمینه های دیگر به کار می رود ( Adler, 1987 ). هدف از تحقیق کیفی، به دست آوردن درکی عمیق از رفتار انسانی و دلایل پدید آورنده ی رفتارهاست. تحقیق کیفی به سؤالاتی همچون چرا و چگونه، در زمینه تصمیم گیری پاسخ می دهد و تنها به پاسخ سؤالات چه چیزی، کجا و چه زمانی نمی پردازد. از این رو نمونه های کوچک تر و در عین حال متمرکزتر به جای نمونه های بزرگ مورد نیاز است.

تحقیق کیفی با تأکید بر روش گروه کانونی

مقدمه

تحقیق کیفی روشی است که در بسیاری از روش های آکادمیک ( معمولاً در رشته های علوم اجتماعی ) و همچنین در تحقیقات بازاریابی و زمینه های دیگر به کار می رود ( Adler, 1987 ). هدف از تحقیق کیفی، به دست آوردن درکی عمیق از رفتار انسانی و دلایل پدید آورنده ی رفتارهاست. تحقیق کیفی به سؤالاتی همچون چرا و چگونه، در زمینه تصمیم گیری پاسخ می دهد و تنها به پاسخ سؤالات چه چیزی، کجا و چه زمانی نمی پردازد. از این رو نمونه های کوچک تر و در عین حال متمرکزتر به جای نمونه های بزرگ مورد نیاز است. (3)
روش های کیفی اطلاعاتی را تنها در زمینه موارد خاص مورد مطالعه به دست می دهد و هرگونه نتیجه گیری های کلی تر حاصل از آنها، تنها فرضیه ( حدس های اطلاع دهنده ) محسوب می شوند. روش های کیفی در راستای بررسی صحت این فرضیه ها به کار می روند.

1- گام های اساسی تحقیق کیفی

1-1- شناخت مسئله پژوهش

درک و شناختی که به تعریف مسئله پژوهش می انجامد، معمولاً بیش از هر عامل دیگری، ارزش نهایی پژوهش را تعیین می کند ( گال و دیگران، 1387: 93 ).
بنابر برداشت نادرستی که در مورد تحقیق رواج دارد، میان وسعت پرسش های مورد بحث و ارزش پاسخ های به دست آمده رابطه مستقیمی وجود دارد. برخلاف این پنداشت نادرست، هرچه پرسش تحقیق محدودتر باشد، بهتر می توان پاسخ قانع کننده ای را به دست آورد. البته در این قضیه نباید راه افراط و تفریط را در پیش گرفت ( سیلورمن، 1381: 23 ).
به طور کلی می توان گفت: ایجاد مسئله کلی مورد پژوهش باید بر اساس علاقه محقق باشد ( Voce, 2002 ). فرایند پژوهش علمی مستلزم صرف وقت، کوشش مستمر، دقت ریزبینانه و قدرت تحمل بسیار است، از این رو در صورتی که پژوهش مورد علاقه پژوهشگر باشد، تحمل مشکلات کار بر وی آسان شده و با انگیزه بیشتری با مشکلات فرایند پژوهش روبه رو می شود ( سرمد و همکاران، 1387: 29 ).

2-1- بیان هدف مطالعه

بخش اولیه یک مطالعه حاوی بیان کلی مسئله، اهمیت مسئله و گزاره های خاص مسئله تحقیق است. برای دستیابی به گزاره های مسئله از جمله فرضیه ها یا سؤال های تحقیق، پژوهشگر باید ابتدا به بررسی پیشینه تحقیق بپردازد. برای این منظور لازم است با توجه به مفاهیم و اصطلاحات تشکیل دهنده ی موضوع مورد بررسی، پژوهش های قبلی را که درباره ی این موضوع انجام شده است، مورد نظر قرار دهد. هدف از انجام این عمل، پی بردن به گزاره های پژوهش های قبلی است که در این زمینه یا زمینه های مشابه ارائه شده است. پژوهشگر ضمن بررسی گزاره های تحقیقات قبلی، روش گردآوری داده ها و نتایج حاصل از پژوهش های قبلی را مورد توجه قرار داده و به نقاط قوت و ضعف آنها پی برده و گزاره های مسئله خود را با توجه به آنها مشخص می کند ( همان: 32 ).
هدف پژوهش کیفی درک مفهوم پدیده های اجتماعی، در جایگاه طبیعی آنها، به ویژه برای مردم و مؤسساتی که با آنها درگیرند، است ( میرمالک و دیگران، 1385: 1 ).
کاپلان و ماکسول ( 1994 ) مدعی اند که هدف پژوهش کیفی، درک پدیده ها از نقطه نظر مشارکت کنندگان و در بستر نهادی و اجتماعی خاص آنهاست که این هدف هنگام کمّی سازی یافته ها نادیده گرفته می شود ( دانایی فرد و همکاران، 1383 ).
پژوهشگر در تحقیق کیفی، حکم یک ابزار یا وسیله را دارد و حضور او در صحنه مورد تحقیق، بخشی از الگوی اصلی را تشکیل می دهد. چه اینکه او در میدان تحقیق حضوری فعال و پایدار داشته باشد، مشارکت و حضوری شخصی. به هر حال پژوهشگر وارد صحنه زندگی افراد مورد تحقیق می شود. همین مسئله باعث بروز سلسله مسائلی استراتژیک، اخلاقی و شخصی می شود، که در تحقیقات کمی مشاهده نمی شود ( Locke, Spirduso, Silverman, 1993 ).
به طور کلی می توان گفت هدف تحقیق کیفی باید:
- مبتنی بر تحلیل مسئله باشد؛
- از مطالعات پیشین برگرفته شده باشد؛
- توسط مرور ادبیات هدایت می شود؛
- با توجه به افرادی که از تحقیق استفاده می کنند، تعیین شود ( Voce, op. cit ).

3-1- توسعه یک چهارچوب مفهومی/ نظری یا تئوریک تحقیق

چهارچوب نظری به مجموعه ای از گزاره ها اطلاق می شود که به لحاظ نظری قادر به تبیین یا طبقه بندی متغیر وابسته یا اصلی تحقیق هستند. این گزاره ها ممکن است از یک نظریه خاص گرفته شده باشند یا تلفیقی از نظریات مختلف باشند که همگرایی آنها به لحاظ نظری توسط محقق ثابت شده باشد ( حیدری، 1387: 1 ).
در تحقیقات کیفی، تحقیق بالقوه از مشاهده شخص از دنیای واقعی مشکل آفرین یا وسوسه انگیز سرچشمه می گیرد و حرکت خود را آغاز می کند و به تئوری شخصی می رسد و سپس به تئوری رسمی، مفاهیم و اصول یا الگوهایی می انجامد که در سایه مروری بر ادبیات حاصل می شود. این ترکیب یا ائتلاف باعث می شود که پرسش اصلی تحقیق شکل گرفته و مطرح شود ( مارشال و راسمن، 1386: 28 ).

4-1- تدوین سؤالات کلی و خاص ( اهداف اصلی و فرعی )

موضوع تحقیق و طرح پرسش های کلی در حالی صورت می گیرد که فرایند تحقیق مسیر پیشرفت و تکامل را پیماید. با تکیه بر مطالب و بحث های ادبیات و تئوری موجود، پژوهشگر می کوشد به موضوعی خاص توجه کرده و آن را شفاف کند. اغلب هدف اولیه پژوهش این است که پرسش هایی را مطرح کند که بیشتر جنبه آزمایشی داشته و از بینشی قوی برخوردار باشند. به احتمال بسیار زیاد، در فرایند تحقیق مفاهیم و اصول ذی ربط ارائه می گردند، ولی طرح تحقیق باید با توجه به دانش و ادبیات موجود بتواند مقصود یا مقصد اصلی را بیان کند ( همان: 39 ).
مسئله تحقیق در مطالعات کیفی و کمی می تواند به صورت سؤال بیان شود ( سرمد و همکاران، پیشین: 34 ). سؤالات تحقیق را می توان به سه دسته تقسیم کرد:
الف ) سوال های توصیفی: در این گونه سؤال ها معمولاً از کلمات « چه می باشد »، « چیست » و « چگونه است » استفاده می شود.
ب ) سؤال های رابطه ای: در این گونه سؤال ها، چگونگی رابطه دو یا چند متغیر مورد نظر قرار می گیرد.
ج ) سؤال های تفاوتی: این سؤال ها با تفاوت سطوح متغیرها سروکار دارد ( همان: 35-34 ).

5-1- انتخاب یک طرح تحقیق کیفی

در تحقیق کیفی طرح های گوناگونی وجود دارد که عبارتند از:
الف ) مطالعه موردی: تحقیقات موردی به گونه ای طرح ریزی شده است که پژوهشگران بتوانند مسئله ها و نتیجه های اجرای طرح مزبور را در زمینه یکپارچه کردن سیستم آموزشی مستند کرده و به تجزیه و تحلیل داده هایی که در هر ناحیه به دست می آید، توجه خاص نمایند ( Rossman, Corbett,Dawson, 1986: 86 ).
می توان گفت: مورد مطالعه یک فرد است، داده ها می تواند کمی یا کیفی باشد و تمرکز بر این است که چه چیزی را می توان از یک مورد فردی آموخت. یک مورد می تواند ساده یا پیچیده باشد، مانند یک کودک به تنهایی یا طبقه ای از کودکان.
ب ) قوم نگاری: ریشه آن در انسان شناسی است. همچنین تحقیق واقع گرایانه و مشاهداتی مشارکت کننده نامیده می شود ( Voce, op. cit. ). پژوهشگری که به روش تحقیق کیفی درصدد برمی آید درباره قوم ها پژوهش کند، وارد میدان تحقیق می شود که بین فرهنگ او و فرهنگ جامعه مورد تحقیق تفاوت یا اختلاف است. هدف پژوهشگر این است که نمادها و ارزش های چنین فرهنگی را شرح دهد، بدون اینکه بر پایه ی محتوای فرهنگی خویشتن درصدد صدور رأی و قضاوت درباره ی آن فرهنگ برآید، هرچند انجام چنین کاری بسیار مشکل است ( Soloway & Walters, 1977: 161 ).
ج ) نظریه زمینه ای: نظریه زمینه ای به مثابه روش تحقیق، توسط دو جامعه شناس به نام های بارنی گلیزر (4) و آنسلم اشتراس (5) مطرح شد ( محمدپور و ایمان، 1387 ). هدف اصلی آن تولید نظریه- و نه تصدیق آن- است. روند تحقیق با یک حوزه مطالعاتی شروع شده و به تدریج موارد مرتبط پدیدار می شوند ( استراس و کوربین، 1387 ). می توان گفت که نظریه زمینه ای:
- ریشه در علوم اجتماعی دارد؛
- بر توسعه تئوری تأکید دارد؛
- زمینه آن داده هایی است که به صورت سیستماتیک جمع آوری و تحلیل شده است.
د ) پدیدارشناسی: پدیدارشناسی ریشه در فلسفه دارد و سؤال کلی آن این است که مفهوم، ساختار و اساس تجربه موجود در مورد این پدیده برای شخص یا گروه مورد نظر چیست و واقعیت ذهنی هر فرد چگونه در معنی دار کردن تجربیات به کار می رود؟ همچنین به تحلیل زبان یا بیانی که به کار می رود ( شیوه بیان ) می پردازد.
ه ) تحقیق مشارکتی: بسیاری از مردم شناسان اجتماعی و جامعه شناسان از روش پژوهش مشارکتی استفاده کرده اند. کسانی که درگیر کار پژوهش میدانی می شوند، به زودی درمی یابند که همه آنهایی که برای جمع آوری اطلاعات به آنها مراجعه می کنیم، یکسان خلق نشده اند. بعضی از آنها تنها می توانند نام، سمت و شماره مسلسل و داده های ابتدایی و آشکاری از این قبیل را در اختیار ما بگذارند، در حالی که در نقطه مقابل اینها، افرادی وجود دارند که نه تنها فرهنگ سازمان متبوع خود را عمیقاً جذب کرده اند، بلکه افراد و رویدادهای اطراف خود را نیز متفکرانه تحت نظر و مشاهده قرار می دهند. این گروه از اعضای یک سازمان می توانند علاوه بر تأمین اطلاعات مهم و اساسی، از طریق عرضه اندیشه های با ارزش و سازنده نیز به کار تحقیق و پژوهش کمک کنند. بنابراین می توان موارد زیر را بر شمرد:
- تمرکز بر روی جنبه های سیاسی تولید دانش است؛
- قدرت و ضعف توانمندسازی از طریق رضایت مربوط می شود ( ایجاد خودآگاهی و تولید دانش )؛
- اهمیت تجربیات موجود افراد ( ارج نهادن به عقلانیت افراد )؛
- با همکاری خالص افراد مرتبط است؛
- ارزش دموکراتیک دارد.

6-1- انتخاب استراتژی نمونه گیری

طرح تحقیق بیانگر برنامه ای است که باید اجرا شود و همین باید شیوه ی نمونه گیری را مشخص کند و پژوهشگر نباید این نکته را از یاد ببرد که طرح تحقیق باید از انعطاف پذیری بالایی برخوردار باشد. بنابراین پرسش های تحقیق حول محور مکان و نمونه گیری می گردند ( مارشال و راسمن، 1381: 77 ).
نمونه گیری در روش های تحقیق کیفی بر اساس تعیین محل تحقیق و تعیین مشارکت کننده ها صورت می گیرد. اما پژوهشگرانی که از روش تحقیقات کمی استفاده می نمایند، تلاش می کنند از طریق مطالعه ی گروهی بسیار کوچک، در مورد یک گروه بزرگ از افراد اطلاعات به دست آورند. گروه بزرگ که قصد دارند در مورد آن اطلاعات کسب کنند، جامعه و گروه کوچک که در واقع مورد مطالعه قرار می گیرد، نمونه نامیده می شود. در تحقیق کمی، به فرایند انتخاب یک نمونه از جامعه ی تعریف شده، با این هدف که نمونه دقیقاً معرف جامعه ی مورد نظر باشد، نمونه گیری گفته می شود ( گال و همکاران، 1387: 369 ).

7-1 اطمینان از قابلیت اعتماد تحقیق

همه پژوهشگران ناگزیر به رعایت شاخص یا معیارهایی هستند که بتوان بدان وسیله قابل اعتماد بودن طرح را ارزیابی کرد. آنها باید معیارهایی را به کار گیرند: نخست میزان قابل اعتبار بودن نتیجه یا دستاورد تحقیق و اینکه با چه معیاری می توان آن را ارزیابی کرد؛ دوم، میزان قابل انتقال نتایج حاصل از تحقیق در محیط یا بر روی گروه دیگر؛ سوم، اگر قرار باشد این تحقیق بر روی همین جامعه و با همین محتوا یک بار دیگر به اجرا درآید، تا چه اندازه دلیل وجود دارد که بتوان به همان نتایج دست یافت؛ و چهارم، تا چه اندازه می توان مطمئن بود که دستاوردها و نتایج تحقیق بازتابی از واقعیت هاست و تحت تأثیر تعصبات و یکسونگری های پژوهشگر قرار نگرفته است.

8-1- تعیین روش های جمع آوری داده ها و تعیین ابزارهای جمع آوری داده ها

1- مشاهده : در این روش محقق در جستجوی الگوهای رفتاری افراد در یک محیط یا فرهنگ خاص است. مشاهده مستلزم توجه منظم و ثبت رویدادها، رفتارها و موضوعاتی است که در محیط اجتماعی و مکان یا محل مورد تحقیق وجود دارد ( مارشال و راسمن، پیشین: 110 ).
2- مرور اسناد: با مروری بر اسناد پژوهشگر می تواند ارزش ها و باورهای جامعه یا افراد مورد مشارکت را به تصویر بکشد ( همان: 118 ).
3- مصاحبه: مصاحبه پایه و اساس روش تحقیق کیفی را تعیین می کند، یعنی دیدگاهی که افراد یا جامعه مورد تحقیق درباره پدیده ی مورد نظر دارند باید نشان دهنده ی دیدگاه آنان باشد، نه دیدگاه پژوهشگر ( همان: 112 ).
4-گروه کانونی ( FGD ):
- برای بحث در مورد خاصی به کار گرفته می شوند؛
- یک گروه کانونی یک واحد تحلیل است؛
- پیمایش های تکاملی است و اغلب اولین گام برای تأکید بر روی سؤالات حیاتی است که باید در پیمایش استفاده شود؛
- شناسایی می کند که چرا افراد حس خاصی نسبت به یک موضوع دارند و گام های فرایند تصمیم گیری آنها را مشخص می کند؛
- اندازه ایده آل گروه کانونی 12-6 نفر به علاوه یک فرد میانجی به عنوان کسی که یادداشت برداری می کند، می باشد؛
- مجموعه گروه ها برای سنجش اعتبار لازم است؛
- گروه باید همگن و در عین حال ناشناس باشند؛
- معمولاً این گروه ها به طبق تفاوت های معنی دار مورد انتظار بخش بندی می شوند، به عنوان مثال از روی بیماری یا جنسیت و ( Hayden, 2006 ).
مزایای FGD را می توان چنین برشمرد:
1- مقرون به صرفه است.
2- کیفیت داده ها توسط مشارکت کننده های گروهی افزایش پیدا می کند.
3- سریع می توان ارزیابی کرد که چه میزان توافق یا اختلاف در مورد یک موضوع وجود دارد.
4- برای مشارکت کننده ها لذت بخش است.
محدودیت های FGD نیز به قرار زیر است:
1- تعداد سؤالاتی که می شود مطرح کرد، محدود است.
2- پاسخ هایی که هر مشارکت کننده می دهد ممکن است محدود باشد.
3- نیازمند مهارت فرایند گروهی است.
4- دیدگاه های اقلیت را نادیده می گیرد.
5- اعتماد به نفس مشارکت کننده ها تضمین نمی شود.
6- به موضوعات اصلی می پردازد و تفاوت های جزئی را در نظر نمی گیرد.
7- خارج از محیط طبیعی انجام می شود.

9-1- تعیین چگونگی کنترل و تحلیل داده ها

فرایند ارائه داده ها را به نمایش گذاردن را تحلیل داده ها می نامند. در مورد داده های مربوط به تحقیق کیفی، معمولا به نمایش گذاردن داده ها به شکل داستان سرایی است و شکل حکایت گونه دارد. همچنین می توان داده های کیفی را به صورت رسم نمودار، ماتریس، شکل و جدول به نمایش گذاشت. به هر حال با وجود چنین ساختاری و به نمایش گذاردن داده ها، پژوهشگران مجبور می شوند تا با ابعاد معلوم و مجهول پدیده ی مورد بحث آشنا شوند و ناگزیر، روابط و دلایل بیشتری ارائه کنند که موجب تحلیل های افزون تر می شود.

10-1- بحث و تفسیر یافته ها

تحلیل داده ها در تحقیق کیفی یک فرایند غیرخطی است که دوره های متعددی از پرسش، واکنش، بازگفتن ( بیان دوباره )، تحلیل، نظریه پردازی، بازبینی پس از هر مشاهده، مصاحبه یا بحث گروه کانونی ( FGD ) را در بر گرفته و در دو مرحله انجام می شود:
الف ) در حین جمع آوری داده ها: از طریق خواندن، تعمق و بازخوانی داده ها و کدگذاری متونی که حاوی موضوعاتی جدید هستند.
ب ) پس از جمع آوری داده ها:
- نمایش موضوعات و اطلاعات
- توسعه فرضیه، سؤالات و اعتبار سنجی
- کاهش در شکل دادن به داده های نمایش داده شده و شناسایی نکات اصلی.
به هنگام تحلیل در همه مراحل باید به دنبال مفاهیم اصلی افکار، احساسات و رفتارها بوده و رابطه موضوعات با یکدیگر را شناسایی کرد. همچنین باید به نحوه پاسخ دادن تحقیق به سؤالات توجه کرده و به شرح مفهوم واقعی یافته ها فرای مفهوم تحقیق پرداخت.

11-1- تهیه گزارش تحقیق

برای نوشتن گزارش چندین الگو وجود دارد. تیلر و باگدان ( 1984 ) پنج روش ارائه می کنند: نخست تاریخچه ای که کاملاً توصیفی از زندگی است. در این روش، نویسنده شرح حال زندگی خود را ارائه می دهد. او در این شرح نقاط در خور تحلیل زندگی خود را که از نظر اجتماعی اهمیت دارند، برمی شمارد. روش دوم، ارائه داده هایی است که با مصاحبه ی جامع و از طریق مشاهده مشارکتی به دست می آید. در این روش، دیدگاه های افراد با جامعه مورد تحقیق ارائه می شود. این دیدگاه ها چهارچوب ساختاری گزارش را تعیین می کند. در روش سوم، رابطه ی بین عمل و تئوری نشان داده می شود. مقصود از عمل واقعیت پدیده های اجتماعی است. در این روش داده ها خلاصه می شوند و سپس به ساختارهای نظری ( تئوریک ) کلی تر مرتبط می گردند. چهارمین روشی که این دو پژوهشگر ارائه کردند، بیشتر جنبه ی نظری یا تئوریک دارد. برای نمونه، آنها مثالی ارائه می کنند که شامل تحقیقی است که در سازمان ها انجام شد. این تحقیق در مورد افرادی بود که از نظر شناختی با مسائلی مشکل رو به رو بودند. در این گزارش، با توجه به فرایند نهادی شدن تئوری جامعه شناسی و مدیریت نمادین، درباره ی شرایط کل سازمان ها بحث می شود. آخرین روشی را که آنها ارائه می کنند، تلاشی است در ارائه ی تئوری و بر داده هایی مبتنی است که از چندین سازمان و نهاد و تحت شرایط مختلف تحقیق به دست آمده است. گزارشی که آنها ارائه می کنند، نمونه ای است که در آن شخص تحت شرایط مختلف قرار دارد و می کوشد با توجه به انواع مختلف سازمان ها، افراد و شرایط به نتیجه های نظری ( تئوریک ) دست یابد ( Taylor & Bogdan, 1984 ).

2- نتیجه گیری

تحقیق کیفی با همه گستردگی، دارای گام های شناخته شده ای برای انجام آن است و به پژوهشگرانی که می خواهند با استفاده از روش کیفی درصدد درک و حتی تغییر یک پدیده ی بسیار پیچیده ی اجتماعی برآیند، راه هایی ارائه می دهد.
ارائه طرح تحقیق کیفی و بررسی هایی که لازم است در این باره انجام شود، باعث خواهد شد تا محصول نهایی به گونه ای باشد که مخاطبان را متقاعد سازد و دلیلی محکم برای راهی که پژوهشگر در پیش گرفته است ارائه کند. درک و شناختی که به تعریف مسئله پژوهش می انجامد، معمولاً بیش از هر عامل دیگری، ارزش نهایی پژوهش را تعیین می کند.
پژوهشگر در تحقیق کیفی، حکم یک ابزار یا وسیله را دارد و حضور او در صحنه مورد تحقیق بخشی از الگوی اصلی را تشکیل می دهد، چه اینکه او در میدان تحقیق حضوری فعال و پایدار داشته باشد یا اینکه مشارکت و حضوری شخصی. به هر حال پژوهشگر وارد صحنه زندگی افراد مورد تحقیق می شود. همین مسئله باعث بروز سلسله مسائلی استراتژیک، اخلاقی و شخصی می گردد که در تحقیقات کمی مشاهده نمی شود.
در تحقیقات کیفی پژوهشگر با طرح های گوناگونی از جمله تحقیقات موردی، قوم نگاری ، نظریه زمینه ای، پدیدارشناسی و تحقیق مشارکتی مواجه است و روش های جمع آوری داده ها از طریق مشاهده، مرور اسناد، مصاحبه و بحث گروه کانونی صورت می گیرد. این گروه برای بحث در موارد خاصی به کار گرفته می شوند.
منابع تحقیق:
الف ) منابع فارسی
1. استراس، آنسلم، جولیت کوربین، اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی، رویه ها و شیوه ها، ترجمه بیوک محمدی، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1387.
2. حیدری، چمرود، مجید، تدوین چهارچوب نظری، سایت پنجره ای رو به جامعه، 1387.
3. دانایی فرد، حسن، سیدمهدی الوانی و عادل آذر، روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت، تهران: انتشارات صفار اشراقی، 1383.
4. سیلورمن، دیوید، روش تحقیق کیفی در جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، مؤسسه فرهنگی انتشارات تبیان، 1381.
5. سرمد، زهره، عباس بازرگان و الهه حجازی، روش های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: آگاه، 1387.
6. گال، مردیت، والتر بورگ و جویس گال، روش های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان شناسی، ترجمه احمدرضا نصر و همکاران، جلد اول، 1387.
7. مارشال، کاترین و راسمن، گرچن ب.، روش تحقیق کیفی، ترجمه علی پارساییان و سیدمحمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، 1381.
8. محمدپور، احمد، محمدتقی، ایمان، « بازسازی معنایی پیامدهای تغییرات اقتصادی در منطقه اورامان تخت کردستان ایران: ارائه یک نظریه زمینه ای »، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال هفتم، شماره 28، 1387.
9. میرمالک، سیدعباس، لیلا پرورش، شقایق تهرانی، پوریا حسینی، پانته آ رضاییان و مریم سعیدیان، « پژوهش در جراحی، پژوهش کیفی » ( ترجمه و تلخیص )، نشریه جراحی ایران، دوره 14، شماره 4، 1385.
ب ) منابع لاتین
1.Adler. P. A., Membership Roles in Field Research. Newbury Park, CA: Sage, 1987.
2. Locke, L. F., Spirduso, ww.& Silvernan, S. J., Proposals that work: A Guide for Planing Dissertations & Grant Proposals, 1993.
3. Hayden, Mary H., Qualitative Research Methods, 2006.
4. Rossman, G. B., corbett, H. D. , Dawson, J. L., Intentions & Impacts: A comarison of sources of Influence on Local school systems. urban Education, 21, 1986.
5. soloway, 1. & walters, J., workin the corner: The Ethics & Legality of Ethnographic Fieldwork Among Active Heroin Addicts, 1977.
6. Taylor, s. J. & Bogdan, R. Introduction to Qualitative Research: The search For Meanings ( 2nd ed. ). New York: John wiley, 1984.
7. voce, Anna, An Introductio to Qualitative Research, 2002.

پی‌نوشت‌ها:

1. دانشجوی دکترای مدیریت فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
2. دانشجوی دکترای مدیریت فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
3. Focus Group Discussion ( FGD )
4. Glaser
5. Strauss

منبع مقاله :
زیرنظر صالحی امیری، رضا، فتحی، سروش؛ ( 1391 )، مجموعه مقالات روشهای تحقیق کیفی در پژوهش های اجتماعی، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک، چاپ اول

 

  • - نویسنده: فاطمه توحیدی اردهائی , الهه حیدری زاده
نظرات

 نام:
 *نظر:
© کلیه حقوق معنوی و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان چهار محال و بختیاری می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.