۱۳۹۳/۵/۴ تعداد بازدید: ۲۱۷
print

بررسی آفات هیئات مذهبی با مدنظر قرار دادن بیانات مقام معظم رهبری

تهاجم فرهنگی روز به روز ابعاد تازه‌تری پیدا می‌کند؛ دشمن هر روز با استفاده از انواع دستاوردهای نوین مانند ماهواره، اینترنت، مجلات مبتذل، رمان‌های منحرف کننده و ...، ایمان جوانان و نوجوانان را که از مهمترین سرمایه‌های جامعه اسلامی ما می‌باشند مورد هدف قرار داده است و متأسفانه در این کار موفقیت‌های بسیاری هم داشته است، چه باید کرد؟ عده‌ای جاهلانه یا عامدانه این شبیخون را «توهم» می‌دانند، عده‌ای به صورت فردی دست به مقابله زده‌اند و عده‌ای نیز قرار است بعد از «خودسازی» کاری کنند! و در نهایت گروهی دی

بی‌شک هیئات مذهبی هفتگی با محوریت مساجد، بهترین سنگر و مستحکمترین دژ در مقابل تهاجم فرهنگی هستند. همه ما کمابیش شاهد بوده‌ایم گرایش به فساد و انحراف در کسانی که به نوعی با این هیئت‌ها ارتباط تنگاتنگ داشته‌اند بسیار کمتر از دیگران بوده است. از این رو منادیان اباحی‌گری در سال‌های اخیر با نشانه‌گرفتن این مراکز حساس و تأثیرگذار و با القای انواع شبهات، سعی در به رکود کشیدن این مراکز داشته‌اند.
از سوی دیگر نمی‌توان آفاتی را که کمابیش دامنگیر این مراکز مذهبی شده است نادیده گرفت؛ آفاتی که بر اثر افراط و تفریط‌ها و گاهی به خاطر بینش بعضی از گردانندگان این هیئات موجب شده است که آثار مورد انتظار از این مراکز گرانقدر چندان برآورده نشود. البته بیان دقیق ثمرات، آفات و بایدها و نبایدهای میئات مذهبی احتیاج به مقاله مبسوطی دارد و می‌تواند موضوع خوبی برای یک پایان‌نامه باشد. آن چه در ذیل می‌خوانید مرور اجمالی آفات این مراکز است. هر چند به خاطر طولانی نشدن این نوشته از ذکر نقاط مثبت بسیار آن صرف نظر کرده و آن را به فرصتی دیگر موکول می‌کنیم.

آفات هیئات مذهبی:
1. مداحی:
1-1. سبک مداحی؛ چند سالی است که تعداد محدودی از مداحان که شاید نیت خوبی هم داشته باشند سبک‌های مداحی خود را از خوانندگان مبتذل ایرانی، ترکیه‌ای و هندی می‌گیرند به نوعی که افراد آشنا به آن سبک‌ها به راحتی تشخیص می‌دهند که این سبک، سبک فلان خواننده منحرف است. البته مداحی، نوعی هنر متعهد است و انتظار این که مدحی حتما بدون صدای زیبا خوانده شود منطقی به نظر نمی‌رسد؛ ولی سخن در این است که آن مداح با کدام اجازه شرعی نوار فلان خانم یا آقای مبتذل‌خوان را گوش می‌کند تا بتواند شعر خود را در قالب آن سبک بریزد. مگر نه این است که هدف، وسیله را توجیه نمی‌کند؟! چرا خود این آقایان ذوق به خرج نمی‌دهند تا سبک خاصی را ابداع کنند؟
2-1. نپرداختن به ادعیه؛ ادعیه اهل بیت، گنجینه‌های گران‌قیمتی هستند که با تلاش زایدالوصف عالمان پیشین در طی قرون متمادی حفظ شده و به دست ما رسیده است؛ ادعیه‌ای که عرفان ناب، اخلاق و تربیت دینی در آن موج می‌زند؛ ولی به خاطر آشنا نبودن تعداد بسیاری از مداحان با زبان عربی، به این ادعیه ارزشمند کمتر توجه می‌شود و به جای آن بازار شعرهای عامیانه بعضاً کم محتوا و سست، بسیار داغ است. از تبعات منفی این روش می‌توان به موارد بسیاری لز جمله تغییر ذائقه روانی مردم و محروم ماندن از فضایل فراوان ادعیه اشاره کرد.
با این وجود، تنها راه از میان بردن این آفت در دست روحانیت است؛ پیشنهاد حقیر این است که در مراکزی مانند سازمان تبلیغات اسلامی، قسمت‌هایی برای تربیت مداح احداث شود (در بعضی از شهرها این مراکز دایر شده است) و برای جوانان مشتاق به مداحی دروسی مانند صرف و نحو، تفسیر قرآن و شرح ادعیه، تاریخ اهل بیت و احکام و بعضی از دروس لازم به صورت فشرده آموزش داده شود (البته اگر این دوره در اردوهای تابستانی انجام شود با استقبال بهتر و بیشتری قرار می‌گیرد).
3-1. روضه‌های جعلی؛ یکی دیگر از آفاتی که همه شما تا حدود زیادی با آن آشنا هستید، رواج روضه‌های ساختگی برای تحت تأثیر قرار دادن مستمعین است؛ روضه‌های ساختگی یا به قول شهید مطهری (زهر ماری)؛ موجب تحریف بسیاری از وقایع عاشورا می‌شود. شهید علامه مطهری در کتاب حماسه حسینی به طور تفصیلی به این مطلب پرداخته است.
نپرداختن به نقاط نورانی کربلا؛ یکی از کم‌توجهی‌های بعضی از روضه‌خوان‌ها، چه روحانی و چه غیر روحانی است که فقط نقاط غمناک و تاریک کربلا را می‌بینند، همان بینشی که ملائکه معترض در ابتدای خلقت حضرت آدم داشتند و حال آن که سوای فضاحت‌های دشمنان امام حسین(ع) در مقابل اقیانوسی از ایثار، معرفت، عرفان و حماسه موج می‌زند. ثمره بیان این نقاط نورانی از لحاظ تربیتی اگر بیش از نقاط تاریک کربلا نباشد کمتر هم نیست.
«نسبت به همه مراسم عزاداری عرض می‌کنم ... روضه‌خوانی شرایط دارد. مداحی هم شرایط دارد. نوحه سینه‌زنی خواندن هم شرایط دارد. باید کسانی که این‌ها را تهیه می‌کنند، می‌سرایند و می‌خوانند، مواظب باشند که درست بر طبق معارف اسلامی حرف بزنند، تا این سینه‌زنی، این روضه‌خوانی و این نوحه‌خوانی، قدمی در راه عروج مردم به اوج قلّه افکار اسلامی باشد. این، امروز برای ما لازم است. باید سعی کنند که از اباطیل و مطالب خلاف و کارهای ناشایسته و بعضی از کارها که وهن مذهب است و حقیقتاً شایسته دستگاه حسین بن علی علیه السّلام نیست، اجتناب شود.» (بیانات مقام معظم رهبری در جمع علما، طلّاب و روحانیان، در آستانه «ماه محرّم» 1372/03/26)
«چیزی که بنده در بعضی از جلسات مداحی اطلاع پیدا کردم استفاده از مدح‌ها و تمجیدهای بی‌معناست که گاهی هم مضر است. فرض کنید راجع به حضرت اباالفضل صحبت می‌شود بنا کنند از چشم و ابروی آن بزرگوار تعریف کردن مثلاً قربون چشمت بشم، مگر چشم قشنگ در دنیا کم است؟ مگر ارزش اباالفضل به چشم‌های قشنگش بوده ... اینها سطح معارف دینی ما را پایین می‌آورد. معارف شیعه در اوج اعتلاست ... ارزش اباالفضل العباس به جهاد و فداکاری و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است، به صبر و استقامت اوست، به آب نخوردن اوست ... . (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار مداحان و شاعران اهل بیت، 1384/05/05)

رسوم ناثواب در عزاداری
آفات «عَلَم»
یکی از نشانه‌های عزاداری در بسیاری از هیئت های مذهبی حمل عَلَم آهنی است؛ اگر چه حمل علم به نظر اکثر مراجع کار مغایر با شرع نمی‌باشد ولی چند سالی است که در بعضی جاها این وسیله ابزاری در دست عده‌ای با نیت‌های ناخالص شده است؛ به عنوان نمونه:
در بعضی از مناطق، علم‌هایی است که مردم معتقدند که این علم‌ها به جوش می‌آیند و حامل خود را به دنبال خود می‌کشند و هر وقت این علم به کسی حمله کرد آن شخص، فرد بی‌دینی است. جالب این که این علم‌ها همیشه در دست افراد معلوم‌الحال به جوش می‌آیند و در خیلی از مواقع به افراد مؤمن و معتبر حمله می‌کنند!
«قمه زدن»
از برنامه‌هایی که هیچ ارتباطی با اهداف امام حسین(ع) ندارد، تیغ، قمه و قفل زدن است. مقام معظم رهبری در این‌باره می‌فرماید: «در قدیم‌الایام در بین طبقه عوام‌الناس معمول بود که روزهای عزاداری به بدن خودشان قفل می‌زند بعد هم در مذمت این کار، بزرگان و علما گفتند و بر افتاد، ولی حالا باز هم شروع کرده‌اند. قمه زدن هم همین طور است. این کار، کار غلطی است. یک عده قمه‌ها را بگیرند، به سرهای خودشان بزنند و خون‌ها را بریزند که چه شود؟ کجای این حرکت، عزاداری است. ( بیانات مقام معظم رهبری در دیدار روحانیون و وعاّظ، در آستانه ماه محرم، 1374/03/03)
استاد شهید مطهری در مورد تاریخچه قمه زنی می فرماید: «قمه زنی و بلند کردن طبل و شیپور از ارتدوکس‌های قفقاز به ایران سرایت کرد و چون روحیه مردم برای پذیرفتن آنها آمادگی داشت همچون برق در همه جا دوید.» (جاذبه و دافعه علی(ع)، ص 165.)
«موسیقی»
یکی دیگر از کارهایی که با فرهنگ عاشورا مناسبت ندارد ترویج موسیقی است؛ موسیقی از ساده‌ترین شکل آن یعنی طبل و نی و شیپور شروع شده و امروزه به ارگ و ... رسیده است. این همان برنامه‌ای است که در طول مدت‌های مدیدی در کلیساها انجام می‌شد (و بعدها از قفقاز وارد ایران شد) هدف مسیحیان از این کار، ایجاد جاذبه برای کلیساها می‌باشد؛ ولی با توجه به پتانسیل‌های جذاب دین، هیچ نیازی به این جاذبه‌های کاذب نیست؛ بویژه این که مقام معظم رهبری فرمودند: «ترویج موسیقی با آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی سازگار نیست.»
«من شنیده‏ام در مواردی از آهنگ‏های نامناسب استفاده می‏شود. مثلاً فلان خواننده طاغوتی یا غیرطاغوتی شعر عشقیِ چرندی را با آهنگی خوانده؛ حالا ما بیاییم در مجلس امام حسین و برای عشاق امام حسین، آیات والای معرفت را در این آهنگ بریزیم و بنا کنیم آن را خواندن؛ این خیلی بد است.» (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار مداحان و شاعران اهل بیت، 1384/05/05)

اهمیت ندادن به واجبات مثل نماز از سوی عزاداران:
اینکه گاه جلسات عزاداری شبها تا دیرهنگام طول می‌کشد و اغلب نماز صبح عزاداران قضا می‌شود و یا این که در روز عاشورا به سبب اشتغال به عزاداری نماز ظهر به تأخیر می‌افتد. مقام معظم رهبری می‌فرمایند: «ما با این که پشت بلندگو، تا دیر وقتی از شب، شعر یا قرآن یا نوحه بخوانند و مزاحم همسایه‌ها بشوند، مخالفیم. با چنین چیزی، مقابله هم می‌کنیم. «سخنرانی در دیدار با خانواده‌های معظم شهدا و جانبازان شهرهای خوی، و ...، 1369/03/02)
«اهمیت دادن به نماز در ظهر عاشورا و در میان مراسم سینه زنی و عزاداری، خود یک نقطه برجسته است. ما همیشه از این که می‌بینیم جوانان و مردممان، سینه زنی روز عاشورا را می‌کنند و نمازشان به نزدیک غروب می‌افتد رنج می‌بریم. مردم اهمیت نماز و ذکر خدا و یاد الهی را در لابه‌لای مراسم عاشورا نشان دهند.» (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در خطبه‌های نماز جمعه تهران، 1381/01/16)
نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که این آفات به مرور زمان به صورت فرهنگ و سنت در آمده است و از میان برداشتن آنها احتیاج به زمان و تلاش فراوان دارد؛ بنابراین برخورد با این آفات باید بسیار دقیق، هوشمندانه، هوشیارانه و بدون ایجاد تنش باشد. نکته دیگر این که هیئات مذهبی با دارا بودن آفات، هنوز از بی‌نظیرترین مراکز مذهبی، جهت حفظ و تقویت ایمان مردم و افزایش معرفت آنهاست. حال اگر بتوان با یک برنامه منسجم ضمن بالا بردن بینش مسئولان هیئات، ذاکرین اهل بیت و در نهایت توده مردم، این آفات را کاهش داد می‌توان تأثیر این هیئت‌ها را تا چندین برابر افزایش داد؛ بویژه در صورتی که بتوان هیئات مذهبی را به صورت نظام یافته با هم مرتبط کرد تا همه آنها همانند اعضای یک پیکر، اهداف مشخص و برنامه مدونی را دنبال کنند؛ هر چند این عمل مشکل است ولی غیر ممکن نیست.

  • - نویسنده: تبیان شهرکرد
نظرات

 نام:
 *نظر:
© کلیه حقوق معنوی و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان چهار محال و بختیاری می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.