۱۳۹۳/۶/۲۴ تعداد بازدید: ۵۰۸
print

«همای رحمت»

«همای رحمت»

اثر همای رحمت (سیمای امیر المومنین (ع)) به قلم محمد رضا اکبری به رشته ی تحریر در آمده است و انتشارات نشر بین الملل آن را به زیور چاپ مزین نموده است.
علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را که به ما سوا فکندی همه سایه هما را
دل اگرخدا شناسی همه در رخ علی بین به علی شناختم منبه خدا قسم خدا را
محمد رضا اکبری در ابتدای کتاب خود با آوردن گوشه ای از دعای مطالعه از مفاتیح الجنان و نوشتن شعر بی تمثیل و گیرای شهریار باب سخن خود را برای مخاطب گشوده است.
او که از همین ابتدا درون مایه ی اثر خود را با لحنی احساسی آغاز نموده است، محوریت سبک نگارشی ود را بر پایه ی داستان نگاری و زندگی نامه نویسی بنا نموده است.آنچنان که از نام اثر بر می آید و با توجه به شعری که در ابتدا و پیش از مقدمه آورده است، منشاء نام اثر و مضمون محتوای آن را مشخص کرده است.
فهرست بندی مجموعه متشکل از دوازده فصل می باشد. عنوان فصل ها و زیر مجموعه آنها بسیار ساده و قابل فهم است، به گونه ای که در نظر اول این فهرست نویسی، هم چون کتب تعلیمی در دوره های آموزشی و تحصیلی به نظر می آید. البته این خود می تواند یک ویژگی به حساب آید و آن هم جز جلب توجه نظر مخاطب عام نمی باشد.
نکته ی دیگر این است که، ابتدا نشانه های اخلاص و سر سپردگی نویسنده به خاندان عصمت و طهارت که به خوبی نمایان است، زیرا با توجه به نگارش مجموعه ای این چنین و احترامی که در گفتار و نوشتار ایشان مشاهده می‌شود نوعی از اخلاص و ایمان نویسنده نمایان است که بیش از هر چیز، از دل او سرچشمه می گیرد و نشانه های اهل دل بودن او نیزاز جمله مواردی است در نوشتار فوق نیز به خوبی مشخص است.پ
محمد رضا اکبری اثر خود را در زوایای مختلف زندگانی امیر المونین (ع)، به نگارش در آورده است. اثر حاضر را می توان به نوعی زندگی نامه ی اجتماعی، سیاسی و فردی امام علی (ع) دانست.
نویسنده به فضایل و برتری های امام علی (ع) در زندگی شخصی در دو محور نظر افکنده است. ابتدا امام را به‌عنوان فردی مسلمان مورد بررسی قرار می دهد و دوم به‌عنوان فردی که زمامدار حکومت اسلامی است. در واقع می توان کتاب را بدون در نظر گرفتن اصول دوازده گانه ی آن به سه بخش عمده تقسیم بندی کرد: زندگی شخصی و فردی امام که در فصول ابتدای به آن اشاره شده است، زندگی اجتماعی و سیاسی امام در زمان پیامبر(ص) که در میان فصول میانی قرار دارد و زندگانی امام پس از رحلت پیامبر(ص)، که این بخش شامل موارد و نکاتی است در خصوص ولایت و زمام داری امام نیز به بحث و بررسی نشسته است.
کلمات و جملات ایشان اگر چه ساده و بی تکلف هستند اما، با چنان دقتی انتخاب شده که اندکی از درجه ی اخلاص او نسبت به این بزرگواران را نمی توان درک نکرد.
در فصل اول که با عنوان جلوه های آشنایی نام گذاری شده است به برتری ها امام علی (ع) اشاره می‌کند، نویسنده با رویکردی تاریخی به تحلیل زمان و مکان تولد و معرفی کنیه و اصالت امیر المومنین(ع) پرداخته است و ایشان را وارث نبوی در عالم معرفی می نماید، همان گونه که در دین اسلام ارث و میراث باقی مانده از شخص مسلمان مسئله ای مهم محسوب می‌شود.
در اینجا باید به یک نکته ی اساسی از نظر نویسنده برای بیان این مطلب با خبر شویم درمطالعه ی این فصل اولین نکته ای که به چشم ما مهم جلوه می‌کند،نگاه پدید آورنده نسبت به میراث مانده از پیامبر اکرم(ص) و به بیان دیگر مهمترین وارث به جای مانده از رشته ی محکم نبوت و سر منشاء به وجود آمدن مذهبی است که، هم اکنون با نام شیعه ی دوازده امامی شناخته می‌شود.
میراث پیامبر بزرگوار اسلام (ص) که همان دین مبین اسلام است با تلاش امامان شیعه به روشهای مختلف گسترش پیدا کرد، در حقیقت نیاز روز افزون جامعه اسلامی به کسانی که دین اسلام راغ به خوبی درک کرده اند و توان هدایت و سیاست گذاری کلی را داشته باشند بسیار مورد نیاز بود و درک این موقعیت توسط امامان شیعه بر جنبه های مختلفی استوار گشت.

خدمات و اموری که امام برای پیشبرد اهداف اسلام برداشته است مورد توجه قرار می گیرد. هدف نویسنده و انگیزه ی او از بیان برخی از این فضیلت ها و برتری های امام(ع)، در واقع نشان دادن برتری های ایشان در میان اصحاب پیامبر(ص) است.
نویسنده می توانست این بخش از کتاب را پیش از پرداختن به مباحث جانشینی پس از پیامبر نیز بیاورد. البته منظور نظر نویسنده از ارائه این بخش از کتاب می تواند دو رویکرد اساسی را شامل شود. نخست آنکه شروع اثر خود را با مدح و ثنای این امام بزرگوار آغاز کند و به طور معمول ارائه آثاری که در خصوص زندگی بزرگان دین به نگارش در آمده است روشی این چنین دارد که ابتدا به مدح و ثنا می پردازد، دوم آنکه با ارائه این فضیلت ها برتری امام را نسبت به کسانی که پس از رحلت پیامبر، ادعای جانشینی ایشان را داشتند اثبات نماید.
امام علی(ع) در زمان حیات چند دوره از زندگی را پیش رو داشت. ابتدا در کنار پیامبر و به‌عنوان یار و همراه ایشان تا زمان رحلت پیامبر (ص) به نوعی حمایت و پشتوانه ی آن بزرگوار در میدانهای جنگ و به خصوص در روزهای سخت را مد نظر داشت.
در دوره ی پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) در حالیکه جانشینی ایشان بر حق و توسط خداوند و پیامبر او به همه ی مسلمانان معلوم و مشخص بود بنا بر مصالح جامعه ی اسلامی و بیش از همه جلوگیری از جنگ داخلی امام علی (ع) از حق خود گذشت کردند و در این دوره فعالیت های ایشان بیش از پیش از اهمیت بالایی برخوردار شد.
نشانه های وقف و صدقه در جامعه اسلامی به نوعی جانشین سازمان های امداد رسان امروزی بوده است. موضوع وقف در اسلام هم به‌عنوان امری دینی و هم به‌عنوان شکلی از فعالیت های اجتماعی مورد نظر بوده است.
اگر بیشتر دقت کنیم می توان از لابه لای نوشتار سخنان امام علی (ع) در متن کتاب و نحوه ی نگارش نویسنده متوجه ی این نکته شد که نویسنده نمی خواهد از راه اثبات حق و حقوق امام علی تاثیری بر روی مخاطب بگذارد فقط با ذکرروایت هایی چند تنها مخاطب را به این مسائل توجه می دهد و اصرار نویسنده بر این نیست که کلام خود را به اثبات برساند گویی خود نیز می داند که با ارائه ی دلایلی روشن به راحتی می توان بر درک خوانندگان اثر مثبت گذاشت.
نگاه نویسنده و بیان مطلب او در این اثر بیش از هر چیز به نوعی احترام گذاشتن به مخاطب را نشان می دهد و در پی گفتار و لحن خود و در لابه لای آن این احترام را می توان به راحتی مشاهده کرد. سبک داستان گونه ی اثر نیز از همین ابتدا موثر واقع می افتد نوع تاریخی و با نگرش داستان گویانه برای درک بهتر کمک شایانی است.

ذکر اموری که امام در زمان حیات انجام می دادند و نوع معیشت ایشان هرچند بیش از پیش در نظر اول جنبه های داستان گونه ای به مقاله می بخشد ولی در نهایت جنبه های آموزشی وتربیتی رفتارایشان برجسته تر می‌شود.
بد نیست در این باره به سخنی که از امام علی (ع) اشاره نماییم «اولین سخن آن حضرت با آنان که به خلافت با او بیعت کرده بودند، این بود: مسلمانان، مرا چشم داشتی به فی (اموال عمومی بیت المال) شما نیست، و تا مرا خرما بنی در مدینه سرپا باشد، خود در همی از بیت المال شما برداشت نخواهم کرد. همه می دانید که راست می‌گویم، و دلهای شما بر صدق این سخن گواه است.»
از میان همین جمله می توان درس های دیگری را نیز یافت که همان نحوه ی نگرش امام به زمام داری حکومت مسلمانان را نمایش می دهد.
در سخنان ائمه اطهار و گفتارهای ایشان باید به دنبال یک مسئله و یک نشان نبود. زیرا در تمامی گفتارهای این بزرگواران سخنان و گفتارهای پندآموز و نکته های آموزشی و تربیتی بسیاری نهفته است و در استخراج این نکات باید دقت نظری بالا داشته باشم. همین که نویسنده ی گرامی این مطلب را در متن اثر جای داده است.
برای خوانندگان مشخص می‌شود او نیز به دنبال تنها یک نکته ی تربیتی نبوده و تنها اشاره او به یک مسئله نیست. بیش از هر چیز کلیت این مقاله به نکات پندآموز زندگانی امام علی پرداخته است. در مقاله دوم که با عنوان ازدواج امیرالمومنین با فاطمه در کتاب آمده است. داستان ازدواج این دو بزرگوار را بیان می‌کند جنبه های تربیتی ازدواج و امر مهم تشکیل خانواده در اسلام یکی از دلایلی است که نویسنده این متن را در مقاله دوم خود آورده است.
در این مبحث ابتدا از اهمیت این ازدواج در آینده ی مسلمانان و اسلام سخن به میان می آید همانگونه که در این فصل نیز به آن اشاره شده. ازدواج امام علی و حضرت فاطمه در ابتدا توسط مستند و قابل قبول از نسخ و کتب قدیم آورده شده ولیکن از جنبه های علمی نمی توان تمامی این نقل قول ها را مورد پذیرش قرار داد.
در زمان شکل گیری این واقعه ی مبارک تعداد شاهدان بسیار زیاد بوده است پس از این منظر تعداد روایت هایی که ار آن به دست ما رسیده نیز گوناگون می باشد ولی نویسنده تنها چند نمونه از آن روایات را آورده که برخی از آنها از کتب مورد قبول و پذیزش سنی مذهبان است و برخی دیگر از کتب مورد قبول شیعه مذهبان است. نگاه نویسنده در تمامی روایات ذکر شده به همین منوال می باشد زیرا او می خواهد در خصوص اثر حاضر تمامی نظرات مسلمانان را برآورده سازد.
در خصوص این رویکرد باید گفت این طرز برخورد بسیار می تواند وحدت آفرین باشد و باید مورد توجه قرار گیرد زیرا در عصر حاضر که دشمنان اسلام و مسلمانان از کمترین اختلاف میان فرقه های مذاهب اسلامی بهره می برند و می خواهند میان شیعه و سنی و به خصوص در مواضع مورد تنش و بحث جدال ایجاد کنند روشنفکران دینی نقش بسیار مهمی در این عرصه خواهند داشت. خوشبختانه نویسنده ی فاضل و متعهد این اثر از چنین دیدگاهی برخوردار است و با اینگونه مسائل آشنایی دارد و هرگز از خط قرمز ها عبور نکرده است.
بنابر این یکی از موفقیت های کتاب حاضر در این است که نویسنده ی آن بدون تعصبات مذهبی با روی گشاده و نظری جامع به نوشتار کتاب خود پرداخته است.
نکته دیگری که بیش از همه جلب توجه میکند سادگی ازدواج این دو بزرگوار است که نشان دهنده ی حقیقت ازدواج است. اهمیت نکته ی ذکر شده در زمان حاضر دو چندان می باشد. اگر نوعی الگوبرداری از این نوع ازدواج آسمانی صورت می گرفت و جامعه ی امروز ایران با نشان دادن حقیقت امر ازدواج به جوانان خود برخوردی مناسب با آن را نمایش می داد بسیاری از مشکلات ازدواج جوانان حل و فصل می شد.
نکته ی دیگری که در این میان از اهمیت برخوردار می باشد قصد و نیت نویسنده¬ی کتاب است که باید بیشتر موردنظر واقع شود از نظرگاه اجتماعی این نوع از ازدواج تنها در دین اسلام و به صورت بسیار بی آلایش موردنظر قرار گرفته است. حضرت محمد(ص) که هر حرکتی و هرعملی از ایشان برای ما مسلمانان درس و پندی دارد و گفتار و رفتار ما مسلمانان باید برگرفته از رفتار و اعمال آن بزرگوار باشد و سؤال اصلی این است که تا چه حدی سیره¬ی پیامبر اسلام در میان جامعه¬ی اسلامی امروز ما جای گرفته و تا چه حدی به آن عمل می‌شود نگاه نویسنده را نیز می توان از این دیدگاه هم مورد بررسی قرار داد هرچند در این بیانات از هرسو که نظر کنیم می توان نقدی و مطلبی بااهمیت را کشف کرد شاید خود نویسنده هم تمامی دیدگاه های خوانندگان این مجموعه را نتوانسته پیش بینی کند.
اشاره به داستان ها و حکایت هایی این چنینی بسیار در خور توجه است، زیرا برای الگوبرداری در میان خانواده های امروزی بسیار مناسب می باشد.
دراین داستان چند نکته حائز اهمیت است. نخست جنبه های آیینی و نمایشی این داستان آنچنان که نویسنده¬ی آن را مطرح می‌کند در جامعه¬ی ایران بسیار موردتوجه بوده اند و باید گفته شود این آیین ها تا حدود زیادی در حال حاضر کمرنگ و یا شاید از بین رفته است و یکی از الویت های فرهنگی امروز همین حفظ آیین های باقی مانده¬ی چندهزار ساله¬ی ایران و مسلمانان است.
جنبه¬ی آیینی کشورهای مسلمان که متأسفانه در حال حاضر کمتر مورد توجه است. در این مبحث از نشان دادن این آیین نمایشی و جنبه های هنری آن نیز نباید غافل شد، بنابراین نشانه های این فرهنگ دینی در حال حاضر کمتر نمایان است در حالی که باید گفت چه بسا اگر این آیین ها در ادیان الهی دیگر به جز اسلام ترویج پیدا می کرد شاید نه تنها سرکوب و فراموش نمی شد بلکه تقویت و پرورش نیز داده می شد و در پی این نگاه باید گفت چرا امروزه در کشور ما این نوع از نگرش وجود ندارد تا همین آیین های مذهبی و فرهنگی تقویت و مورد پژوهش قرار گیرد البته این مورد، جای بررسی بسیاری دارد و در این مبحث تنها اشاره ای کوتاه به این موضوع شده است.
نکته¬ی دوم که در مورد این داستان می توان از آن استنتاج کرد این است که نشانه های ساده زیستی ائمه¬ی اطهار در آن به خوبی نمایش داده می‌شود نشان دادن این بی آلایشی تأثیر زیادی بر روی مخاطبان این آیین نمایشی خواهد داشت. این تجسم نمادین همراه با آموزش اصول دینی و فلسفه¬ ی ساده زیستی در متن اثر جای توجه¬ی بسیاری دارد.
شخصیت پردازی حضرت فاطمه(س) در اثر از سوی نویسنده به گونه¬ی مطرح شده که، کاملاً نمادین است و بیش از هرچیز بر جنبه های تربیتی این موضوع تأکید داشته است سابقه¬ی به تصویر کشیدن شخصیت ائمه معصومین در ایران از سال های پیش از ورود اسلام در ایران باستان نیز گذشته است و سابقه¬ی تاریخی نشان می دهد جنبه های نمایشی در دوران های باستانی و همچنین توجه به جنبه های تربیتی آن موردنظر بوده و هرچند تا به امروز نیز ادامه یافته است ولیکن عموماً این گونه سنت های آیینی امروزه تحولی عظیم داشته اند به گونه ای که درآن زمان به نوعی نمایش عامه پسند اجرا می شده است ولی اکنون در پژوهش های مستقل و بیشتر با نگاه تاریخی وتفسیری از آن ها در کتب دینی مختلف یافت می‌شود.
در داستان عامه پسند نکاتی است که شاید توسط نقالان و قصه گویان برای جذابیت بیشتر آن افزوده شده است در این میان حقیقت اصلی داستان حفظ شده ولیکن مانند داستان های اساطیری ایران باستان به گونه ای افسانه پردازی در آن وارد شده و با حفظ اصل آن اندکی از جزئیات اساسی داستان دگرگون گشته است.
چندی از این تغییرات این چنین هستند در برخی از داستان های مربوط به معجزات این بزرگوار مطرح می‌شود به نوعی تفکر و تعمق مولف بسیار جلب توجه می‌کند زیرا پس از خواندن داستان که همه¬ی جزئیات آن با منطق همخوانی دارد نشانه های تغییر نگرش در طول تاریخ را مشاهده می‌کنیم در این میان و در خلال این داستان نکات پند آموزی به مخاطبان نمایان می‌شود.
کتاب همای رحمت که محمد رضا اکبری آن را نگاشته دارای نثری ساده و روان است در قسمت هایی که کتاب از ترجمه ی عربی به فارسی و برگرداندن امروزی نوشتارهای کهن فارسی به فارسی امروزی تشکیل شده است. سبک نگارش نویسنده تا حدود زیادی حفظ می‌شود و نشانه های یکپارچگی متن اصلی کتاب مشخص می‌شود در بخش هایی که دارای توضیحات پاورقی نیز هست سعی برآن بوده تا تمامی نکات مهم ومورد استفاده¬ی مخاطبان درآن گنجانده شود تا در درک آن ها خللی حاصل نشود. اثر از چنان احترامی نسبت به بزرگان دین برخوردار است که باید آن را ارزشمند و ارزنده دانست.
فرم داستان نویسی از جمله متونی است که در جلب توجه مخاطبان بر دیگر فرم های نویسندگی پیشی می گیرد. این اثر به مدد همین ترفند نویسنده که معمولا وقایع را تا حد زیادی به گونه ای داستانی نزدیک کرده است توانسته اثری در خور توجه ارائه دهد. گاهی در برخی از مطالب نویسنده چنان تمرکزی بر داستان خود کرده است که مستندات وقایع یا کمرنگ شده اند و یا اصولا در نگارش نویسنده این مستندات وجود ندارد. این رویکرد نویسنده را می توان در چند نکته مورد بررسی قرار داد.
نخست، رویکرد داستانی اوست، که از جمله اهداف اولیه نویسنده است. او سعی کرده تمامی وقایع را در داستان های کوتاه بگنجاند. برخی وقایع چنان کوتاه به نگارش در آمده است که در چند خط خلاصه می‌شود. ویژگی نویسنده در بیان این مطالب در آن جایی مشخص می‌شود که او توانسته است فرم داستانی را از دل وقایع بیرون بیاورد. برای هر یک از این داستان ها می توان یک اتفاق را به‌عنوان پایه ی اصلی داستان در نظر گرفت. نویسنده هر چند پراکنده و غیر متمرکز اما بسیار صحیح دست مایه داستانی خود را برگرفته از مستنداتی پیرامون زندگانی امام علی (ع)، انتخاب کرده است.
کتاب را باید دارای چند مضمون گسترده دانست که در لابلای داستان ها وجود دارد. اشاره به هر یک از این مضامین هدف نهایی نویسنده و مولف کتاب است.
امامان معصوم(ع) که سیره و زندگانی ایشان موضوع اصلی مجموعه چهارده معصوم (ع) است و کتاب حاضر نیز یکی از این آثار این مجموعه می باشد با بیانی امروزی و داستان هایی نزدیک به زبان محاوره ای سعی دارد اشاراتی کوتاه از زندگانی این بزرگواران را به مخاطب خود ارائه کند. کتاب همای رحمت دارای مفاهیم عمیق و بلندی است، از جمله بزرگترین این مضامین مظلومیت امام علی (ع) است. که در روزگار ایشان چنان جو سیاسی و اجتماعی بسته و در خفقان بود که این بزرگوار می بایست از طریق غیر مستقیم با یاران خود ارتباط بر قرار می کردند. نکته ی تربیتی این موضوع می تواند تلاش های مظلومانه و در خور تحسین امام (ع) وغربت عمیق تنهایی ایشان در آن روزگار بی عدل باشد.
کتاب سر شار از مضامین اخلاقی و عرفانی است، نویسنده در داستان های پراکنده اش فراوان به مضامین عرفانی و اخلاقی اشاره کرده است. از میان این داستان ها معدود داستان هایی است که بر گرفته از چند نکته ی اخلاقی و عرفانی نباشد و یا چند نکته ی تربیتی به آن نسبت داده نشده باشد، برخی از این داستان ها کاملا با چاشنی مضمون اخلاقی همراه است و برخی دیگر با مضامین عرفانی همراه می‌شود. مخاطب با آگاهی و معرفت تمام ویژگی های شخصیتی امام (ع) را درک می‌کند و در داستان های مستند گونه دیگری ویژگی های ماواراء طبیعی این شخصیت گرانقدر را در می یابد. نویسنده این نکات را در بطن حوادث مربوط به وقایع تاریخی بیان می‌کند.
مضامین برگرفته در این مطالب همگی مربوط به معنویت و اخلاق است. نویسنده داستان را وسیله ای برای خدمت به مذهب و ترویج اخلاق نیکو قرار داده است. مطالب ناب، آموزنده و هم ردیف کلام بزرگان دینی است و در جای جای اثر اشاره به ایات و روایات به چشم می خورد.
در نگاه کلی به کتاب همای رحمت باید گفت که قسمت اعظم کلام محمد رضا اکبری متعلق به اخلاق است. گذشته از برخی داستان هایی که کاملا درون مایه هایی از تعلیمات دینی و تربیتی دارند، نویسنده در داستان های دیگر خود نیز همواره به صورت غیر مستقیم ازاخلاق انسانی آن بزگوار سخن می‌گوید. در میان آثار دیگر این مجموعه کمتر نویسنده ای را می توان یافت که اثرش لبریز از مضامین بکری هم چون تقوا و اخلاق باشد.
در واقع کتاب را می توان با دیدگاه تفکرات یک شیعه ی تمام عیار مورد بررسی قرار داد. اثر حاضر سعی دارد چهره و سیمای حضرت را در زوایای مختلف زندگی ایشان با شرح و وصف کاملی نشان دهد و در این مهم سعی داشته از روایت ها کمک بگیرد و مخاطب خود را با شخصیت واقعی این امام بزرگوار آشنا سازد.
البته، موقعیت های تاریخی و اجتماعی نیز تا حدودی در نظر گرفته شده است، اما نویسنده کمتر به این موقعیت های سیاسی و اجتماعی توجه نموده. بهتر می بود، شخصیت هم چون امام علی را در موقعیت های سیاسی و اجتماعی با ویژگی ها و شرایط بهتر تطبیق می داد و نویسنده این موقعیت ها را برای مخاطبان بسط و گسترش می داد. به بیان دیگر مخاطبان اثر اگردر شرایط سیاسی و اجتماعی زمان پیامبر و پس از رحلت ایشان آشنایی ضمنی نداشته باشند بخشی از اطلاعات نویسنده برای آنها درکش اندکی دشوارشود.
به همین دلیل راقم این سطور معتقد است نویسنده می توانست ویژگی ها و شرایط سیاسی زمان پیامبر(ص) و پس از رحلت ایشان را چنان برای مخاطبان ارائه کند که تعدادی از خوانندگانی که کمتر در خصوص تاریخ اسلام اطلاعات تکمیلی دارند، بتوانند بهره کافی از کتاب حاصل ببرند.
کتاب همای رحمت را آنگونه که قبلا اشاره کردیم را می توان در سه بخش جداگانه مورد بررسی قرار داد. در بخش میانی اثر نویسنده بیشتر به زندگی اجتماعی امام توجه کرده است. در واقع نویسنده از مدح و ثنا و بازگو کردن ویژگی های شخصیتی امام شروع می‌کند و در ادامه ی کتاب خود به ویژگی های روحی، اخلاقی و عملی آن حضرت توجه نموده است. پر واضح است که بناید انتظار داشته باشیم اثر حاضر تمامی ابعاد شخصیتی این امام بزرگوار را بتواند در این نوشتار کم حجم به مخاطبان خود ارائه دهد، اما چون نویسنده بخش های مهم و تاثیر گذار زندگی امام علی (ع) را که همدر تاریخ اسلام و هم در تاریخ شیعه از اهمییت بالایی برخوردار است و به آن پرداخته است، می توان اثر حاضر را خلاصه ای دانست از آنچه که در زمان حیات امام علی (ع) در زندگانی ایشان اتفاق افتاده بود.
جالب این جا است که نویسنده کمترین بخش کتاب خود را به زندگی شخصی و فردی امام اختصاص داده است و کمتر از آن به اهل بیت و خانوادی ایشان توجه نموده است، در حالی که راقم این سطور معتقد است، بخش های عظیمی از نکات تربیتی و آموزشی می توانست در برخورد امام با خانواده خود و آنچه که درون این خانواده مقدس به وجود آمده بود برای مخاطبان جلوه گر شود. به هر شکل کتاب حاضر را در بخش سوم بیشتر به سوی مسائل سیاسی زمان حیات امام علی (ع) و در پایان کتاب به خلافت ایشان اشاره شده است.
به نظر می رسد اهمییت ویژه ای نویسنده به این بخش داده است، زیرا حجم روایات و تحقیق ها و پژوهش های نویسنده در این بخش از کتاب بسیار بیشتر از دو بخش اول کتاب است. بنا بر این می توان اثر حاضر را در ارائه شکلی از تحقیقات پژوهش محورانه که در بخشی از خلافت امیر المونین علی(ع) و حکومت اسلامی به وقوع پیوسته است را بسیار پر رنگ مشاهده کرد،بنا بر این می توان نویسنده را در ارائه ی جلوه های سیاسی امام علی (ع) موفق بدانیم، اما در بخش هی دیگر کتاب نباید انتظار داشته باشیم نویسنده تلاش بسیار فراوانی برای ارائه ی کامل شخصیت اجتماعی و فردی امام علی (ع) کرده باشد.
به هر شکل کتاب حاضر را می توان برای مخاطبانی که از سطح معلومات متوسطی بر خوردارند مفید بدانیم، امام برای کسانی که بسیار جدی تر و نقادانه تر به تاریخ اسلام و تاریخ خلافت امام علی (ع) آشنایی دارند، اثر حاضر حرفی برای گفتن ندارد، زیرا سطح معلوماتی که در کتاب آورده شده است، آن چنان در حد و اندازه ی بالایی قرار ندارند و برای مخاطبان عام مفید می باشد. برای سطح معلومات پژوهش گرایان و یا نقدانی که مطالعات گسترده در این زمینه داشته اند، کتاب حاضر تکرار مکرراتی است که از کتب دیگر وام گرفته شده است.
در پایان با تشکر از نویسنده¬ی این کتاب و ناشر محترم آن لزوم نگاه عالمانه و دقیقتری که در پس این کتاب ها بوده اند را متذکر می شویم و باید گفت اکثر نکاتی که نویسنده در جای جای متن به آن ها اشاره کرده بود در نظر ابتدایی و ظاهری پنهان از چشم مخاطبان قرار داشت هرچند داستان های مذکور در ادبیات ایران تکرار شده اند ولیکن رویکردی که در این اثر مورد نظر بوده تا حدی نو و تازه اند و بیش از همه همین تازگی و سادگی است که مورد توجه بوده است و امید است درآینده از همین نویسنده نیز چنین آثار گرانقدری را مشاهده کنیم.
با آرزوی توفیق روز افزون برای این عزیزان.

نظرات

 نام:
 *نظر:
© کلیه حقوق معنوی و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان چهار محال و بختیاری می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.